Operetka

Nie ma tu miejsca na nudę, bo na scenie trwa istna galopada zdarzeń, postaci i obrazów. Arystokracja i proletariat, bal i rewolucja – mieszają się różne siły na scenie, podkręcając jeszcze dynamikę przedstawienia. Lekka, wpadająca w ucho muzyka Tomasza Kiesewettera – grana przez orkiestrę na żywo – nadaje rytm spektaklowi. Koresponduje z nią niezwykle żywiołowy taniec (choreografia Paweł Kułaga), a jego tempo jest tak szalone, że chyba tylko najmłodsi aktorzy są w stanie je wytrzymać. Na scenie powstaje naprawdę Gombrowiczowski „galop”.

"Prawie czterdzieścioro aktorów i muzyków na scenie, dziesiątki kostiumów, fantastyczne przygotowanie wokalne, znakomita, wręcz przebojowa, wpadająca w ucho muzyka, i świetna praca choreografa, bez wahania mogę napisać – że choćby dlatego Operetka będzie hitem u Jaracza. (...) Spektakl jest fantastycznie zagrany, Dorota Kiełkowicz i Andrzej Wichrowski w roli Himalajów świetni, Iwona Dróżdż-Rybińska cudownie spragniona nagości jako Albertynka, jakby żywcem wyjęta z Gombrowicza ze swoją kompleksją, także gratulacje za znakomitego hr. Szarma dla Karola Puciatego. Uwagę zwraca dopieszczony drugi plan, w ogóle - widać ogromny wysiłek całego zespołu.

Jest zabawnie, swobodnie, jest rozmach i energia. Ale jest też inteligentnie, jest myśl o historii i jej (bez)sensie i jest myśl o braku myśli – kwestia Księcia …bo my od dawna nie mamy żadnej myśli pada wyraźnie w stronę publiczności. Przede wszystkim jest jednak rytm – rytm operowych arii i ansamblów, wytupywany rytm zbiorowych układów choreograficznych, rytm teatralnej narracji wynikający z układu scen i precyzyjnej reżyserii. Zgranie tych rytmów w jedną strukturę powoduje, że teatralna machina działa bez zarzutu. Wzięta w galop publiczność ma też okazję do powtarzania za aktorami bezpretensjonalnego refrenu: ha, ha, ha, ha. Na przykład przy żarcie z rozkładaniem dywanu – lokaje ubrani jak kelnerzy tworzą ten dywan z… własnych ciał. Wielkie brawa także za scenę z rodzicami Albertynki. Grażyna Walasek i Bogusław Szuszką robią z niej perełkę: duet starszych, zdziwaczałych ludzi zamkniętych w kręgu powtarzanych w kółko kwestii, tworzących dwuosobową maszynę do robienia na drutach.

XX wiek jawi się tu jako rewia mody, ujawniająca społeczne przemiany, grozę totalitarnych i rewolucyjnych zwrotów, zmierzch świata zrujnowanego dwoma wojnami. Operetce filozoficznej reżyser dał formę brawurowego widowiska. Sceny zbiorowe, perfekcyjnie dopracowane (uznanie dla choreografa Pawła Kułagi), są najmocniejszą stroną przedstawienia. Biorący w nich udział studenci PWSFTviT spisali się super. Zbiorowość jako siła, ale też tworzywo dla manipulatorów, została mocno zaakcentowana.

Na scenie "Jaracza" dialektyka mieści się w FORMIE. Można by jej w tym przedstawieniu poświęcić specjalny tekst. Kompozycji scen zbiorowych, choreografii (kłania się świadomie zastosowany kicz), niuansom gry aktorskiej (swoisty Grand Guignol na wesoło), kostiumom z dowcipem, rodzajowi scenografii i charakteryzacji. To odwoływanie się do najróżniejszych gatunków i podgatunków sztuki nazywanej lekką, dramaturgia skrajności stylistycznych, ale kontrolowana. By nie przekroczyć granic, bo co staje się zbyt śmieszne, przestaje być groźne (z klasyki). (...) Ileż trzeba włożyć wysiłku, by doprowadzić do maestrii scen zbiorowych. By kilkadziesiąt osób poruszało się jak jeden mąż, zgodnie ze stylistyką epoki. W reinterpretacji sztuki Gombrowicza, współtwórcą spektaklu jest muzyka Kiesewettera, zamówiona niegdyś przez Dejmka. Przylega, jak druga skóra, do tekstu Gombrowicza, będąc pastiszem zwiewnych melodii, ale w połączeniu z drapieżnymi tekstami staje się wartością samą w sobie. Ten spektakl to głos teatru w roku stulecia odzyskania niepodległości.